Chốt, ty, pin trông nhỏ nhưng chịu những thứ khó nhất trong cụm máy: cắt ngang, ép mặt, mòn và va đập – thường cùng lúc. Câu hỏi hay gặp ở xưởng: chốt này dùng C45 là đủ, hay phải lên SUJ2? Câu trả lời tùy ba thứ: chốt chịu cắt hay chỉ định vị, có chuyển động tương đối với lỗ hay không, và cần cứng bao nhiêu để không làm ô-van lỗ.

Chốt chịu gì và dùng loại nào
| Loại chốt | Chịu gì | Dung sai thường gặp | Mác hay dùng |
|---|---|---|---|
| Chốt định vị (dowel pin) | Cắt nhỏ, giữ vị trí hai chi tiết | m6 hoặc h8 (ISO 2338); tôi cứng m6 (ISO 8734) | Thép carbon tôi, SUJ2 hoặc thép hợp kim thấm carbon |
| Chốt bản lề, chốt cần (clevis pin) | Cắt ngang, ép mặt, quay chậm | h11 (ISO 2341), khe hở rộng | SS400, C45 thường hóa; chịu mòn thì C45 tôi cao tần |
| Chốt xích, chốt khớp | Cắt, mòn trượt liên tục | Mài, lắp bạc | C45/40Cr tôi cao tần hoặc thép thấm carbon |
| Chốt đẩy khuôn (ejector pin) | Mòn, nhiệt, nén dọc | Mài chính xác | Thép dụng cụ (ví dụ nhóm H13) thấm nitơ – không làm từ thép kết cấu thường |
| Ty, ty dẫn, ty ren | Kéo, nén, uốn nhẹ | Tùy chức năng | SS400, S45C/C45; ty ren cường độ cao 40Cr tôi ram |
Chọn mác: C45, 40Cr hay SUJ2
| Mác | Cách xử lý | Độ cứng mặt thường đạt | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|---|
| SS400 | Không tôi (carbon không bảo đảm) | Khoảng 120–160 HB, không tôi cứng được | Ty, chốt không chịu mòn | Xem SS400 có làm trục được không |
| C45 / S45C | Tôi cao tần + ram thấp; hoặc tôi nước đường kính nhỏ | Khoảng 52–58 HRC | Chốt bản lề, chốt xích, ty trượt bạc | Cứng lớp ngoài, lõi dai; xem mác C45 |
| 40Cr / SCM440 | Tôi ram toàn phần; tôi cao tần bề mặt | Lõi khoảng 28–36 HRC; mặt tới khoảng 50–58 HRC | Chốt chịu cắt và va đập nặng | Xem SCM440 và 40Cr |
| SUJ2 (JIS G4805) | Ủ cầu hóa để tiện; tôi dầu khoảng 830–860 °C, ram 150–180 °C | Khoảng 58–64 HRC thấu | Chốt định vị chính xác, chốt chịu mòn cao | C 0,95–1,10%, Cr 1,30–1,60%; sau tôi chỉ mài |
Quy tắc dùng trong xưởng: chốt cứng hơn bạc/lỗ, không làm ngược lại. Nếu lỗ là thép thường hóa khoảng 180–220 HB thì chốt C45 tôi cao tần là hợp; chốt SUJ2 trong lỗ mềm thì lỗ mòn nhanh. Ngược lại chốt SS400 mềm trong bạc thép tôi sẽ bị khoét lõm thành rãnh.
📝 Nhận báo giá thép tròn làm trục
Chọn phi phôi và tính khối lượng
Chốt tròn phôi cán nóng thường chỉ cần dư 1,5–2 mm trên đường kính nếu cây thẳng và đủ phi; chốt phải tiện sạch rồi tôi cao tần rồi mài thì lấy lớn hơn một cỡ. Bảng dưới cho phôi gợi ý, kg/m theo 0,00617 × d² và số đoạn dài 50 mm cắt được từ một cây 6 m (mạch cưa 3 mm):
| Chốt hoàn thiện | Phi phôi gợi ý | kg/m | Phôi dài 50 mm | Số phôi/cây 6 m (đoạn 56 mm gồm dư khỏa 3 mm và mạch cưa 3 mm) |
|---|---|---|---|---|
| Ø10 | Ø12 | 0,888 | 0,044 kg | 107 |
| Ø12 | Ø14 | 1,209 | 0,060 kg | 107 |
| Ø16 | Ø18 | 1,999 | 0,100 kg | 107 |
| Ø20 | Ø22 | 2,986 | 0,149 kg | 107 |
| Ø25 | Ø28 | 4,837 | 0,242 kg | 107 |
| Ø30 | Ø32 | 6,318 | 0,316 kg | 107 |
Ví dụ: 200 chốt Ø16 dài 50 mm cần phôi Ø18, mỗi đoạn dài 56 mm gồm dư khỏa và mạch cưa. Một cây 6 m cắt được 107 đoạn (6000 ÷ 56 làm tròn xuống), nên cần 2 cây; mỗi đoạn nặng 0,112 kg, cả 200 đoạn khoảng 22,4 kg. Chốt hoàn thiện Ø16 dài 50 mm chỉ nặng 0,079 kg.
Gia công chốt: trình tự và cắt gọt
- Cắt phôi, khỏa mặt, khoan tâm nếu chốt dài hơn khoảng 5 lần đường kính.
- Tiện thô chừa mài 0,3–0,5 mm. Rãnh vòng chặn, lỗ ngang, ren: làm trước khi tôi.
- Nhiệt luyện: C45 tôi cao tần rồi ram 150–200 °C; SUJ2 tôi dầu rồi ram 150–180 °C; 40Cr/SCM440 tôi ram trước khi tiện tinh.
- Mài tròn ngoài đạt dung sai m6, h8 hoặc h11 theo tiêu chuẩn chốt; vát đầu 0,5–1 mm để lắp dễ.
- Kiểm tra: panme nhiều điểm, độ cứng hai vị trí, độ thẳng khi chốt dài.
Tiện carbide phủ cho thép carbon trung bình: dải khởi điểm thận trọng 100–160 m/phút, tiện thô 0,2–0,35 mm/vòng, tiện tinh 0,08–0,15 mm/vòng. SUJ2 ủ cầu hóa tiện thấp hơn một chút (khoảng 80–140 m/phút). Chốt rất nhỏ làm hàng loạt thường dùng thép dễ cắt hoặc thép kéo nguội trên máy tiện tự động; chọn mác theo khả năng cắt gọt: chọn mác thép tròn cho chi tiết tiện hàng loạt. Làm chốt định vị: làm chốt định vị từ thép tròn; chốt và đinh tán: làm đai ốc từ thép tròn.
Lỗi thường gặp
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Lỗ lắp chốt bị ô-van nhanh | Chốt mềm hơn hoặc chỉ cứng hơn lỗ không đủ | Chốt tôi cao tần 52–58 HRC; lỗ tôi hoặc ép bạc thép |
| Chốt gãy ở rãnh vòng chặn | Đáy rãnh sắc, chốt giòn do ram thiếu | Bo tròn đáy rãnh, ram đúng nhiệt, hoặc tôi cao tần |
| Chốt cong sau tôi | Chốt dài mảnh, nung không đều | Tôi đứng, giữ thẳng; chừa dư mài; nắn rồi mài |
| Chốt kẹt, khó rút | Dung sai lắp quá chặt hoặc gỉ | Kiểm tra m6/h8/h11 đúng loại; bôi mỡ chống gỉ |
| Nứt tóc ở lỗ ngang khi tôi | Góc lỗ sắc, nguội quá gấp | Vê mép lỗ, che lỗ khi tôi, ram ngay |
| Gỉ chấm trên chốt không mạ | Ẩm, không dầu | Phủ dầu, chốt ngoài trời mạ kẽm hoặc oxy đen |
Chốt làm từ thép kéo nguội có cùng quy tắc dung sai và có mục riêng về ứng suất dư ở bài thép kéo nguội làm trục; ty dẫn hướng cần cứng cao hơn nên xem thép làm trục dẫn hướng. Mác cơ bản: thép tròn trơn SS400, CT3, S45C, C45; bảng mác chế tạo dạng tròn: thép tròn chế tạo.
Thép Hoàng Việt nhập khoảng 3.000–4.000 tấn thép mỗi tháng, cung cấp thép tròn S45C/C45, 40Cr, SCM440 cho xưởng cơ khí, đại lý và dự án, có CO/CQ theo lô, cắt đoạn theo yêu cầu. Giá theo mác, phi và thời điểm – liên hệ báo giá.
Cần tư vấn chọn mác, quy cách hoặc báo giá? Gửi danh sách phi, mác thép, chiều dài, số lượng (hoặc bản vẽ) cho Thép Hoàng Việt – chúng tôi kiểm tra hàng và liên hệ báo giá theo đúng yêu cầu.
Câu hỏi thường gặp
Chốt định vị (dowel pin) tiêu chuẩn có dung sai bao nhiêu?
Chốt trụ tiêu chuẩn ISO 2338 có hai cấp: m6 (đường kính lớn hơn danh nghĩa vài micromet, lắp ép chặt vào lỗ doa H7) và h8 (hơi nhỏ hơn danh nghĩa). Chốt tôi cứng ISO 8734 dùng m6. Chốt chẻ, chốt chữ T, chốt bản lề (clevis pin, ISO 2341) dùng h11 – khe hở lắp rộng hơn. Tự làm chốt thay thế thì giữ đúng cấp dung sai của chốt gốc.
Chốt làm từ C45 tôi cao tần có thể thay SUJ2 không?
Tùy tải. Chốt bản lề, chốt xích máy móc thông thường, C45 tôi cao tần (khoảng 52–58 HRC, lõi dai) chạy tốt và rẻ hơn nhiều. Chốt định vị khuôn chính xác, chốt chịu mòn cao, tiếp xúc điểm hoặc có bi lăn trên bề mặt thì cần 58–64 HRC thấu hơn – lúc đó SUJ2 hợp lý hơn. Chốt phải cứng hơn bạc hoặc lỗ mà nó chạy trong, nếu không lỗ sẽ ô-van trước.
Vì sao chốt tôi cứng hay gãy ở rãnh vòng chặn?
Rãnh vòng chặn (circlip, e-clip) có góc đáy sắc, tập trung ứng suất; chốt tôi cứng lại giòn hơn nên nứt từ đáy rãnh khi chịu uốn hoặc va đập. Cách khắc phục: bo tròn đáy rãnh theo khuyến cáo của vòng chặn, ram đủ nhiệt (không để ở trạng thái vừa tôi xong), hoặc tôi cao tần để lõi vẫn dai và chỉ cứng lớp ngoài.
SUJ2 có tiện được không, hay phải mua đã tôi?
Tiện được khi ở trạng thái ủ cầu hóa (độ cứng khoảng 180–210 HB), carbide phủ cho thép hợp kim cứng hơn thép carbon một chút. Quy trình thường là tiện, tôi dầu khoảng 830–860 °C, ram 150–180 °C rồi mài. Sau tôi chỉ mài hoặc tiện cứng bằng mảnh CBN. Trạng thái giao và quy cách SUJ2 cần hỏi theo lô.
Muốn đặt phôi làm ty, chốt, pin thì gửi gì?
Gửi đường kính hoàn thiện, chiều dài, dung sai lắp, điều kiện làm việc (tải, mòn, va đập), mác dự kiến và số lượng qua Zalo 0989.110.789 hoặc gọi 0989.110.789. Thép Hoàng Việt tư vấn phi phôi, mác C45, 40Cr và báo giá thép tròn có CO/CQ theo lô.
